Przyrządy pneumatyczne

W układach sterujących uchwytami (przyrządami) występuje niekiedy potrzeba wywołania określonych opóźnień czasowych w zadziałaniu lub zwolnieniu poszczególnych urządzeń (np. za­cisków). Powyższe zadania mogą być realizowane przez układy złożone z zaworów rozdzielających, dławiących i zbiorników o sta­łej lub zmiennej pojemności. Najczęściej jednak w tych przypad­kach stosuje się zawory rozdzielające specjalnej budowy, w któ­rych zawór rozdzielający i układ opóźniający, złożony z zaworu dławiącego i zbiornika o zmiennej pojemności, są połączone kon­strukcyjnie w jedną całość.

Schemat działania takiego zaworu podano na rys. 2-81b i c. Zawór z rys. 2-81b jest sterowany krótkotrwałym sygnałem S. Impuls ten powoduje przesunięcie suwaka 6 w lewo i wówczas sygnał 2 przedostaje się przez dławik 8 do komory A o nastawial-nej pojemności. W zależności od nastawionej pojemności komory A, po czasie i (rys. 2-81a) powstaje w niej ciśnienie zdolne przesunąć tłok 7 w prawo, co spowoduje również przesunięcie się suwaka 6 do położenia pokazanego na rys. 2-81c. Zmagazynowany w komorach A i B sprężone powietrze wypłynie do atmosfer przez otwory 8 i zawór może być ponownie przesterowany następnym sygnałem S. Na rys. 2-8 ld pokazano rozwiązanie konstrukcyjne zaworu. Zamiast tłoka 7 z rys. 2-8 lb, c zastosowano zawór grzybkowy ze sworzniem popychającym. Na rys. 2-81e podano symbol graficzny zaworu z rys. 2-81d. Wyraźnie widać na
nim trzy podstawowe elementy składowe tego zaworu: rozdzielacz pięciodrogowy, zbiornik A i dławik 8.

Inną konstrukcję zaworu rozdzielającego z nastawnym czasem przełączania pokazano na rys. 2-82d. Długotrwały sygnał przełączający S powoduje przesunięcie suwaka 1 w lewo, jak pokazano na rys. 2-82a. Równocześnie sygnał ten przepływa przeddławik 3 (rys. 2-82d) i powoli napełnia komory A_u A₂ i B (komora A₂ ma pojemność regulowaną pokrętłem 4). Po określonym czasie t wynikającym z pojemności komór A_u A₂ i B oraz średnicy i długości dławika 3, suwak 2 pod działaniem ciśnienia wytwo­rzonego w tych komorach przesunie się w prawo i zajmie położe­nie pokazane na rys. 2-82b, co spowoduje także przesunięcie się suwaka 1. Powtórne przesterowanie suwaka 1 jest możliwe tylko wtedy, gdy na pewien okres czasu zaniknie sygnał S (na czas niezbędny do opróżniania się komór A_x, A₂ i B) i następnie po­jawi się powtórnie.

Czasy zwłoki uzyskiwane za pomocą zaworów z rys. 2-81d i rys. 2-82d nie .przekraczają kilkunastu sekund, a przez dołącza­nie specjalnych zbiorników do tych zaworów (np. zbiornika z rys. 2-83), czasy te można przedłużać do kilku minut.