Przyrządy pneumatyczne

Przyłącza. W uchwytowych układach pneumatycznych przewo­dy rurowe przyłącza się do elementów pneumatycznych bezpo­średnio lub za pomocą przyłączek gwintowanych. Natomiast po­łączenia kołnierzowe, ze względu na małe średnice przewodów (3-4-32 mm), są prawie zupełnie nie stosowane.

Przy połączeniach bezpośrednich przewód rurowy z nagwinto­wanym końcem jest bezpośrednio wkręcany, z zastosowaniem szczeliwa, w otwór przyłączeniowy elementu pneumatycznego. Uszczelnienie następuje wskutek zacisku zwojów gwintu stożko­wego na przewodzie ze zwojami gwintu cylindrycznego w otwo­rze elementu pneumatycznego. Na przewodzie rurowym wyko­nuje się zazwyczaj gwint rurowy calowy stożkowy (wg PN-73/ /M-02031), a w elementach pneumatycznych gwint rurowy calo­wy cylindryczny (wg PN-73/M-02030). Jako szczeliwa używa się specjalnych taśm uszczelniających (np. teflonowych) lub past. Przyłączenia bezpośrednie metalowych przewodów (zazwyczaj stalowych rur wg PN-64/H-74200, złącza wg PN-67/M-74392) sto­suje się w tych fragmentach układów pneumatycznych, które nie będą podlegały częstemu demontażowi.

Natomiast nie zaleca się tego sposobu łączenia elementów, których montaż i demontaż na obrabiarce i w uchwycie musi być dość szybki i łatwy (zawory rozdzielające, dławiące, siłowniki itd.). W takich przypadkach stosuje się zazwyczaj różnego typu przy-łączki.

Przy przyłączaniu przewodów do elementów pneumatycznych za pośrednictwem przyłączek stosuje się dwa typy połączeń:

— połączenia, w których uszczelnienie między przyłączką a ele­mentem powstaje przez zacisk na gwincie,

7— połączenia, w których uszczelnianie między przyłączką a ele­mentem powstaje przez zacisk podkładki uszczelniającej.

W pierwszym przypadku stosuje się: gwint rurowy-calowy cy­lindryczny (wg PN-73/M-02030) w elemencie i gwint rurowy ca­lowy stożkowy w przyłączce wg PN-73/M-02031, albo gwint ca­lowy stożkowy o kącie zarysu 60° Briggsa wg PN-54/M-02032 (zarówno w gnieździe elementu jak i na przyłączce).

Złącze, w którym do uszczelniania stosuje się płaską podkład­kę 1 (najczęściej z fibry lub miedzi), przedstawiono na rys. 2-117a. W złączu tym stosuje się gwinty rurowe calowe wg PN-73/M-02030 lub gwinty metryczne drobnozwojne wg PN-70/M--02013. Wadą tego złącza jest konieczność stosowania dużych mo­mentów zaciskowych dla zapewnienia szczelności połączenia. Jeśli element pneumatyczny lub przyłączką wykonane są z two­rzywa sztucznego, z reguły prowadzi to do zerwania gwintu lub ukręcenia przyłączki. W tych przypadkach stosuje się złącze uszczelniane w gnieździe za pomocą pierścienia gumowego typu O (wg PN-64/M-73101), jak pokazano na rys. 2-117b. Wymiary koń­cówek i gniazd podano w tablicy 9-14. Należy zwrócić uwagę na to, że pierścień gumowy 2 współpracuje z powierzchnią stożko­wą 1 przyłączki. Pozwala to uzyskać dużą szczelność połączenia przy niewielkiej sile zacisku obciążającej złącze.

Przewody. W napędach i sterowaniach pneumatycznych uchwy­tów i obrabiarek stosuje się najczęściej następujące rodzaje prze­wodów:

— rury stalowe,

— rury aluminiowe lub miedziane,

— przewody z tworzyw sztucznych,

— węże gumowe ciśnieniowe,

— w postaci kanałów (otworów lub rowków) wykonanych bez­pośrednio w korpusach uchwytów.

Rury stalowe instalacyjne, ocynkowane (wg PN-64/H-74200) stosuje się do doprowadzania sprężonego po­wietrza do obrabiarki oraz do rozprowadzania go do głównych punktów zasilających układ pneumatyczny.

Rury stalowe bez szwu (wg PN-73/H-74240) o pod­wyższonej dokładności wykonania stosuje się do rozprowadzania sprężonego powietrza w układzie uchwyt—obrabiarka w tych miejscach, gdzie są one nie osłonięte i narażone na mechaniczne uszkodzenia.

Rury aluminiowe (wg PN-70/H-74592) i miedzia-n e (wg PN-72/H-74586) stosuje się do rozprowadzania sprężo­nego powietrza w układach pneumatycznych uchwytów, przy­rządów i obrabiarek szczególnie tam, gdzie przewody są narażone na działanie chłodziw, wiórów, podwyższonej temperatury itp. Stosując rury aluminiowe lub miedziane można uzyskać znacznie mniejsze promienie gięcia, niż rur stalowych, co ze względu na ograniczone zwykle przestrzenie w uchwytach może mieć duże znaczenie.

Przewody z tworzyw sztucznych (nylon, poli­etylen, PCW), ze względu na swoją elastyczność są bardzo dogod­ne do budowy układów pneumatycznych. Łatwo można dokony­wać ich połączeń. Ponieważ wykonywane są w różnych kolorach, pozwalają w przejrzysty sposób budować układ napędowy i ste­rujący. Są one jednak wrażliwe na podwyższone temperatury (szczególnie polietylen i PCW) oraz na uszkodzenia mechaniczne (np. przez wióry), dlatego też są stosowane przede wszystkim do wykonywania połączeń w szafach i pulpitach sterujących, nato­miast zastosowanie ich w określonym uchwycie wymaga prze­prowadzenia analizy czy przewód w przewidywanych warunkach pracy może być narażony na uszkodzenia. Niekiedy do zabezpie­czenia przewodów z tworzyw sztucznych stosuje się specjalne oploty ochronne, metalowe lub z tworzyw sztucznych. Tak prowadzone przewody, połączone w różnokolorowe wiązki, bardzo ułatwiają montaż i kontrolę układu.